Symbole Ateistów

Symbole ateizmu to znaki, którymi osoby niewierzące i ruchy świeckie wyrażają brak wiary w bóstwa oraz przywiązanie do nauki i racjonalizmu. Ateizm nie ma jednej centralnej instytucji ani jednego oficjalnego symbolu, dlatego funkcjonuje kilka konkurencyjnych znaków. Do najbardziej rozpoznawalnych należą Atomowy Wir amerykańskich ateistów, Ryba Darwina oraz filozoficzny Czajniczek Russella.

Czy ateizm ma swój symbol

Ateizm nie ma jednego oficjalnego symbolu, bo z definicji nie jest zorganizowaną religią z hierarchią i doktryną. Zamiast tego powstało kilka znaków związanych z konkretnymi organizacjami, książkami lub argumentami filozoficznymi, a różne środowiska świeckie posługują się różnymi z nich.

Warto od razu rozdzielić dwa pojęcia, które bywają mylone. Ateizm to brak wiary w istnienie bogów, a agnostycyzm dotyczy przekonania, że istnienia bóstw nie da się poznać - można więc być jednocześnie agnostykiem i ateistą. Symbole z tej kategorii wyrastają głównie z tradycji sceptycznej i naukowej, a nie z jakiejkolwiek „wiary ateistycznej".

Najważniejsze symbole ateizmu i sceptycyzmu

Trzy najczęściej spotykane znaki to Atomowy Wir, Ryba Darwina i Czajniczek Russella, a każdy z nich ma inne pochodzenie i sens. Poniższe zestawienie pokazuje, skąd się wzięły i co wyrażają.

Symbol	Pochodzenie	Co wyraża
Atomowy Wir (Atomic Whirl)	logo organizacji American Atheists (założonej w 1963 r.)	oparcie ateizmu na nauce
Ryba Darwina	USA, lata 80. XX wieku	ewolucja i sekularyzm, w opozycji do symbolu ryby chrześcijańskiej
Czajniczek Russella	esej Bertranda Russella z 1952 r.	ciężar dowodu spoczywa na twierdzącym

Atomowy Wir przedstawia stylizowany atom z literą „A" w środku, a otwarty fragment jednej z orbit ma podkreślać, że nauka wciąż nie poznała wszystkiego. Ryba Darwina to celowa parodia wczesnochrześcijańskiego znaku Ichthys - do zarysu ryby dorysowano nóżki i wpisano nazwisko Darwina, co czyni z niej komentarz na temat ewolucji.

Czajniczek Russella i inne znaki racjonalistów

Czajniczek Russella to nie tyle grafika, ile słynny argument filozoficzny brytyjskiego myśliciela Bertranda Russella, który stał się ikoną ruchu sceptycznego. Russell w tekście z 1952 roku wyobraził sobie maleńki czajniczek krążący wokół Słońca, którego nikt nie mógłby dostrzec - i wskazał, że to na osobie twierdzącej, iż taki czajniczek istnieje, spoczywa obowiązek dowodu, a nie na sceptyku, który w to wątpi.

Poza tą trójką w kulturze świeckiej krążą też inne znaki:

• Szkarłatna litera „A" - z kampanii „Out Campaign" zainicjowanej przez Richarda Dawkinsa w 2007 roku, zachęcającej ateistów do otwartego mówienia o swoich poglądach.
• Latający Potwór Spaghetti - satyryczne „bóstwo" pastafarianizmu, wymyślone przez Bobby'ego Hendersona w 2005 roku jako komentarz do nauczania kreacjonizmu w szkołach.
• Symbol niewidzialnego, „pustego" znaku, czyli świadome unikanie jakiegokolwiek godła - część osób niewierzących w ogóle odrzuca potrzebę symbolu.

Wspólne tym znakom jest to, że odwołują się do rozumu, dowodu i nauki, a często powstały w reakcji na symbole religijne, a nie niezależnie od nich.