Symbole Islamu

Symbole islamu to znaki związane z drugą największą religią świata, od gwiazdy z półksiężycem po kaligraficzne zapisy imienia Boga i wyznania wiary. Co istotne, sam islam tradycyjnie nie ma oficjalnego symbolu w takim sensie jak krzyż w chrześcijaństwie, bo unika przedstawień i kładzie nacisk na słowo. Dlatego wiele „symboli islamu" to albo znaki kulturowe i polityczne, albo święte formuły zapisane pięknym pismem.

Czy islam ma oficjalny symbol

Islam nie ma jednego, ustanowionego religijnie symbolu, ponieważ tradycja muzułmańska unika wizerunków i skupia się na słowie oraz kaligrafii. Z tego powodu najważniejszą rolę pełnią zapisane pięknym pismem święte formuły, takie jak Szahada czy Bismillah, a nie znaki graficzne w europejskim rozumieniu.

Najpopularniejszy dziś symbol islamu, gwiazda z półksiężycem, ma rodowód bardziej polityczny i kulturowy niż religijny, i związał się z islamem dopiero w czasach Imperium Osmańskiego, a upowszechnił w XIX wieku. Warto o tym pamiętać, bo bywa on mylnie przedstawiany jako odwieczny znak wiary muzułmańskiej, podczas gdy wczesny islam się nim nie posługiwał.

Święte słowa: Szahada, Bismillah i Rub el Hizb

Najważniejsze symbole islamu to zapisane słowa, bo to język i kaligrafia stoją w centrum tej religii. Szahada, Bismillah i Rub el Hizb pokazują, jak formuła i znak graficzny łączą się w muzułmańskiej tradycji.

Symbol	Co oznacza	Gdzie się pojawia
Szahada	wyznanie wiary w jednego Boga i proroctwo Mahometa	m.in. na fladze Arabii Saudyjskiej
Bismillah	„w imię Boga miłosiernego, litościwego"	na początku rozdziałów Koranu i przed modlitwą
Rub el Hizb (⛦)	znak podziału tekstu, pomaga w recytacji Koranu	w Koranie oraz w godłach i flagach

Szahada to fundament islamu - wyznanie, że nie ma boga prócz Allaha, a Mahomet jest jego prorokiem - i towarzyszy muzułmaninowi od narodzin aż po śmierć. Bismillah to z kolei formuła otwierająca niemal wszystkie rozdziały Koranu, wypowiadana też przed codziennymi czynnościami. Rub el Hizb, ośmioramienna gwiazda z dwóch nałożonych kwadratów, pierwotnie służył jako praktyczny znacznik podziału tekstu Koranu, a z czasem trafił do heraldyki i na flagi niektórych państw.

Znaki ochronne i kulturowe: półksiężyc, Hamsa, Oko Proroka

Obok świętych słów z islamem kojarzy się kilka znaków ochronnych i kulturowych, które nie są ściśle religijne, lecz szeroko rozpowszechnione w świecie muzułmańskim. Gwiazda z półksiężycem, Hamsa i Oko Proroka funkcjonują raczej jako symbole tożsamości i amulety niż jako elementy doktryny.

Warto rozróżnić ich charakter:

• Gwiazda i półksiężyc - znak kojarzony z islamem i wieloma państwami muzułmańskimi, ale o rodowodzie osmańskim i politycznym, nie koranicznym.
• Hamsa - dłoń chroniąca przed złym okiem, symbol starszy niż islam i wspólny dla wielu kultur regionu, także żydowskiej; wśród muzułmanów bywa zwana „dłonią Fatimy".
• Oko Proroka (nazar) - niebieski amulet przeciw złemu spojrzeniu, popularny zwłaszcza w Turcji i na Bliskim Wschodzie, również o korzeniach przedislamskich.

Trzeba dodać, że część nurtów islamu odnosi się do amuletów takich jak Hamsa czy nazar z rezerwą, uznając je za element ludowej tradycji, a nie ortodoksyjnej religii. To dobry przykład, że „symbol islamu" i „symbol kultur muzułmańskich" to nie zawsze to samo.