Godło Polski

Godło Polski to wizerunek białego orła w złotej koronie, zwróconego głową w prawo, umieszczonego na czerwonym polu tarczy. Orzeł Biały należy do najstarszych herbów państwowych w Europie - jako symbol całego państwa funkcjonuje nieprzerwanie od końca XIII wieku. Jego geneza łączy barwną legendę o założycielu Gniezna z dobrze udokumentowaną historią pieczęci i monet piastowskich.

Legenda o Lechu i białym orle

Według legendy założyciel państwa Polan, Lech, podczas postoju w okolicach dzisiejszego Gniezna ujrzał na drzewie potężne gniazdo z białym orłem, który rozpostarł skrzydła na tle nieba czerwonego od zachodzącego słońca. Zachwycony tym widokiem miał umieścić orła w swoim herbie, a miejsce nazwać Gnieznem - od słowa gniazdo.

Trzeba jednak jasno powiedzieć, że jest to legenda, a nie wydarzenie historyczne. Spisano ją dopiero wieki później, między innymi w XVI-wiecznych kronikach. Tłumaczy ona w piękny sposób nazwę Gniezna oraz biało-czerwone barwy, ale nie jest źródłem, na którym opiera się historia herbu.

Od kiedy Orzeł Biały jest herbem Polski?

Orzeł pojawiał się na monetach i pieczęciach książąt piastowskich już od XII wieku, ale jako oficjalny herb całego państwa polskiego zaczął funkcjonować dopiero w 1295 roku. Wtedy Przemysł II, koronując się w Gnieźnie na króla Polski, umieścił ukoronowanego Orła Białego na rewersie pieczęci majestatycznej.

Wcześniejsze ślady są mniej pewne. Na monetach Bolesława Chrobrego widnieje ptak z rozpostartymi skrzydłami, ale nie da się jednoznacznie stwierdzić, czy to orzeł. Jako godło książęce orzeł po raz pierwszy pojawił się na pieczęci Kazimierza opolsko-raciborskiego w 1222 roku, a dopiero koronacja Przemysła II uczyniła z ukoronowanego orła znak całego Królestwa Polskiego.

Jak zmieniało się godło na przestrzeni wieków?

Przez stulecia zmieniał się sam rysunek orła, natomiast jego znaczenie pozostawało niezmienne. Obecny wzór to projekt profesora Zygmunta Kamińskiego z 1927 roku, wzorowany na orle z epoki króla Stefana Batorego i wprowadzony rozporządzeniem Prezydenta RP z 13 grudnia 1927 roku.

Najbardziej wymowna zmiana dotyczyła korony. Władze komunistyczne zdjęły ją orłu, ponieważ kojarzyła się z monarchią i suwerennością państwa. Po przemianach 1989 roku koronę przywrócono, a dziś obowiązuje wzór z 1927 roku ze złotą koroną, dziobem i szponami.

Co symbolizuje Orzeł Biały?

Orzeł Biały w koronie od wieków symbolizuje państwo polskie, jego władcę oraz cały naród. Wyraża siłę, potęgę i majestat Rzeczypospolitej, a złota korona na głowie orła oznacza suwerenność i niezależność państwa.

Poszczególne elementy godła też niosą znaczenie:

• Biały (srebrny) orzeł - godło państwa i narodu, król ptaków jako znak dostojeństwa.
• Złota korona - władza królewska oraz suwerenność; jej brak w PRL symbolizował zależność.
• Złoty dziób i szpony - podkreślają majestat wizerunku.
• Czerwone pole tarczy - barwa narodowa i tradycyjne tło herbu.