Ser

Sen o serze w tradycji sennikowej mówi przede wszystkim o zapasie - o dobru, które ktoś odłożył na później i z którego teraz może korzystać. Ser powstaje z mleka, które zostawione samo zepsułoby się w ciągu dnia, i właśnie ta przemiana dała mu w przekazie sennym rolę znaku cierpliwości opłaconej czymś konkretnym. Odczyt zmienia się wyraźnie zależnie od tego, czy ser był świeży czy zepsuty i czy śniący go kupił, dostał, czy zrobił sam.

Jedzenie sera we śnie

Jedzenie sera we śnie w tradycji ludowej uchodziło za znak sytości - nie tyle majątku, ile spokoju o codzienność, o to, że w domu jest co jeść. Smak w takim śnie waży więcej niż sama scena: ser, który smakował dobrze, odczytywano pomyślnie, a ser bez smaku albo trudny do przełknięcia wiązano z poczuciem, że coś, co powinno cieszyć, przestało.

W chłopskiej gospodarce ser oznaczał dwie rzeczy naraz: że obejście ma krowę lub kozy i że ktoś potrafił zabezpieczyć nadmiar mleka na chudsze tygodnie. Sennikowe znaczenie sera wyrosło z tego całkiem praktycznego faktu, a nie z jego wyglądu czy zapachu.

Ser do chleba we śnie

Ser zjedzony we śnie razem z pieczywem to w przekazie ludowym obraz posiłku pełnego, prostego i wystarczającego. Takie połączenie czytano łagodnie - jako codzienność, która się domyka, a nie jako obietnicę nagłej odmiany. Jeśli w Twoim śnie pieczywo było ważniejsze od sera, zajrzyj też do znaczenia snu o chlebie.

Dużo sera we śnie

Nadmiar sera, cała półka albo pełna piwnica, bywa w sennikach czytany dwojako. Przy spokojnych emocjach to obraz zapasu, przy niepokoju - obraz gromadzenia na zapas czegoś, czego i tak nie zdąży się zużyć.

Ser biały a ser żółty - skąd ta różnica w sennikach

Biały ser i ser żółty prowadzą w sennikach w dwie różne strony: twaróg wiąże się ze zwyczajnością, domem i sprawami bieżącymi, a ser dojrzewający - z czymś, co nabierało wartości przez dłuższy czas. Różnica nie bierze się z koloru, lecz z czasu, jakiego każdy z nich wymaga.

Twaróg robi się w jeden dzień i zjada w kilka. Ser dojrzewający leży tygodniami albo latami, więc w przekazie sennym przypisano mu sprawy odłożone: pieniądze zbierane powoli, umiejętność, która dopiero po czasie zaczęła się opłacać, relację, która musiała przetrwać chudszy okres. Mleko jako punkt wyjścia obu serów ma w senniku własne, osobne znaczenie - opisaliśmy je we wpisie o mleku.

Wariant snu	Odczyt w tradycji ludowej	Trop psychologiczny
Świeży twaróg	Dostatek na co dzień, spokój w domu	Potrzeba prostoty i rzeczy sprawdzonych
Ser dojrzewający, żółty	Korzyść z czegoś odkładanego długo	Uznanie dla własnej cierpliwości
Ser z pleśnią szlachetną	Dobro o gorzkim posmaku, przyjemność niełatwa	Ambiwalencja wobec czegoś pociągającego
Ser spleśniały, zepsuty	Zapas, który zmarnowano	Sprawa odkładana tak długo, że straciła sens

Zepsuty ser we śnie

Ser spleśniały albo cuchnący w przekazie ludowym odnosi się do czegoś, co w życiu śniącego leży za długo i zaczyna szkodzić zamiast służyć. Tradycja nie czyta tego jako nieszczęścia, raczej jako obraz zaniedbania: zapas był, tylko nikt po niego nie sięgnął w porę.

Niepokój w takim śnie bywa silny i to on zwykle zostaje po przebudzeniu. Sennik podpowiada wtedy patrzeć nie na sam ser, lecz na to, co we śnie z nim zrobiłeś - wyrzucenie zepsutego sera czytano łagodniej niż zjedzenie go wbrew sobie.

Pleśń na serze we śnie

Rozróżnienie między pleśnią szlachetną a zwykłym zepsuciem ma w sennikach znaczenie. Pleśń, która we śnie należała do sera i nie budziła wstrętu, wiązano z przyjemnością o gorzkim posmaku, a pleśń obca i odrażająca - z czymś, co trzeba odpuścić bez żalu.

Kupowanie, krojenie i dzielenie sera

Czynność wykonywana we śnie z serem mówi więcej niż jego wygląd. Kupowanie wiąże się z gotowością poniesienia kosztu, krojenie z dzieleniem czegoś na części, a dawanie - z tym, komu śniący ten zapas odstępuje.

• Kupowanie sera - w sennikach obraz świadomej wymiany: coś oddajesz, coś dostajesz, i godzisz się na tę cenę.
• Krojenie sera na porcje - sprawa, którą trzeba podzielić między kilka osób albo kilka celów.
• Dawanie komuś sera - odstępowanie własnego zapasu, czasem kosztem siebie.
• Ser dostany za darmo - tradycja ludowa każe tu patrzeć na intencję dawcy; polskie przysłowie o darmowym serze w pułapce na myszy bierze się dokładnie z tej nieufności.
• Robienie sera samemu - obraz pracy, która dopiero po czasie da efekt.
• Szukanie sera i nieznalezienie go - poczucie, że zapas, na który śniący liczył, jednak nie istnieje.

Ser w psychologii snu

Psychologia snu nie przypisuje serowi osobnego, stałego znaczenia - patrzy na to, co śniący z nim robił i co przy tym czuł. W podejściu Freuda sny o jedzeniu wiążą się z potrzebami i pragnieniami, także tymi, do których na jawie nie wypada się przyznać; nie każdy sen o jedzeniu wymaga tak daleko idącego odczytu.

Jung czytał obrazy senne przez przemianę: coś surowego staje się czymś innym i trwalszym. Ser pasuje do tego schematu, bo bez przemiany mleka po prostu by go nie było - i dlatego bywa odczytywany jako obraz procesu, który musiał potrwać.

Czasem wyjaśnienie jest całkiem prozaiczne. Ciężka kolacja, głód przed zaśnięciem albo dieta, w której ser odgrywa dużą rolę, potrafią same wprowadzić go do snu, bez żadnego drugiego dna.