Znajomy, znajoma

Sen o znajomej osobie odnosi się w tradycji interpretacyjnej do czegoś, co śniący rozpoznaje, ale nie zna z bliska. Znajomy to ktoś pomiędzy: twarz jest pewna, relacji prawie nie ma, i właśnie ta niejasność sprawia, że taki sen częściej dotyczy roli tej osoby niż jej samej. Odczyt zależy od tego, co znajomy we śnie robił i czy śniący potrafił go nazwać.

Spotkanie znajomego we śnie

Przypadkowe spotkanie znajomego w sennikach odnosi się do spraw z obrzeża życia śniącego - takich, które istnieją, lecz nie zajmują jego uwagi. Osoba z drugiego planu pojawia się we śnie dlatego, że przypomina o jakimś obszarze: pracy, dawnej szkole, osiedlu, dawnym środowisku.

Uwagę zwraca się tu na miejsce, a nie na osobę. Jeśli znajomy pojawia się w scenerii, do której nie należy - w domu śniącego, w sypialni, w rodzinnej sytuacji - przekaz czyta to jako wejście czegoś zewnętrznego w sprawy prywatne.

Znajomy, który śniącego ignoruje

Brak reakcji na przywitanie odnosi się w interpretacji do poczucia, że śniący przestaje być widoczny w jakimś środowisku. Tradycja nie czyta tego jako odrzucenia - raczej jako obraz dystansu, który narósł sam, bez niczyjej decyzji.

Znajoma z pracy we śnie

Osoba związana z zawodem przenosi odczyt na sprawy zawodowe. Ten wariant pojawia się często w okresach zmian w firmie i odnosi się do własnej pozycji, a nie do relacji z tą konkretną osobą.

Znajomy, którego imienia nie da się przypomnieć

Twarz znana, imię nieuchwytne - ten obraz należy do najczęstszych w całym temacie i odnosi się do sprawy rozpoznanej, lecz nienazwanej. Śniący wie, że zna, nie wie, skąd - i to poczucie, nie sama postać, jest treścią snu.

Wysiłek przypominania sobie w takim śnie bywa męczący i zostaje po przebudzeniu. W przekazie odnoszono go do sytuacji, w której śniący czuje, że coś powinien skojarzyć, a brakuje mu jednego ogniwa.

• Znajomy rozpoznany od razu - sprawa jasna i dobrze umiejscowiona.
• Twarz znana, bez imienia - rozpoznanie bez nazwania; często sprawa odłożona.
• Obcy, który we śnie jest „znajomym” - poczucie bliskości wobec kogoś bez realnego związku.
• Rozmowa, z której nic nie zostaje - kontakt uprzejmy i bez treści.
• Znajomy, który o coś prosi - oczekiwanie z kierunku, z którego śniący go nie przewidywał.
• Grupa znajomych naraz - całe środowisko widziane jako jedna całość.

Znajomy sprzed lat

Osoba, której śniący nie widział od dawna, w sennikach odnosi się do okresu życia, a nie do relacji. Ktoś ze szkoły albo z dawnej pracy działa jak znacznik czasu: przywołuje tamtą sytuację, tamte możliwości i tamtego śniącego.

Przekaz radzi pytać nie o osobę, lecz o moment. Co wtedy było otwarte, co się nie udało, czego śniący wtedy chciał - i czy cokolwiek z tego wraca dzisiaj w innej formie.

Znajomy, który zachowuje się nie jak on

Gdy znajomy we śnie mówi albo robi coś zupełnie do siebie niepodobnego, odczyt przechodzi z osoby na tę cechę. Postać staje się wtedy nośnikiem jednej właściwości - pewności siebie, bezwzględności, spokoju - i to ona jest tematem snu.

Taki sen nie mówi nic o prawdziwej osobie i tradycja interpretacyjna podkreśla to wyraźnie. Nie jest też wiadomością o jej życiu ani przestrogą przed nią; sennik opisuje obraz w głowie śniącego, nie cudze intencje.

Znajomy, kolega, przyjaciel - trzy stopnie w jednym języku

Polszczyzna rozdziela te trzy słowa znacznie precyzyjniej niż wiele innych języków, gdzie jedno określenie obejmuje wszystko od dalekiego znajomego do najbliższego człowieka. Znajomy to ktoś rozpoznawany, kolega - ktoś, z kim dzieli się jakąś sferę życia, przyjaciel - ktoś, komu się ufa. To fakt językowy, a nie interpretacja senna.

Senniki korzystają z tego podziału całkiem konsekwentnie. Im dalszy stopień znajomości, tym mniej sen dotyczy relacji, a tym więcej - środowiska, pozycji i tego, jak śniący jest widziany z zewnątrz.

Osobnym wątkiem są „znajomości” w sensie kontaktów, które załatwiają sprawy. W polskiej rzeczywistości drugiej połowy XX wieku mieć znajomości znaczyło mieć dostęp, i ten odcień wciąż brzmi w języku - dlatego sen o znajomym bywa czytany także jako sprawa do załatwienia przez kogoś.

Postać ze snu	Czym się wyróżnia	Odczyt w senniku
Znajomy, znajoma	Rozpoznawalność bez bliskości	Rola, środowisko, własna pozycja
Kolega	Wspólna sfera życia	Współpraca i rywalizacja
Koleżanka	Bliskość codzienna, bez zobowiązań	Zaufanie w sprawach bieżących
Przyjaciel	Więź oparta na zaufaniu	Wsparcie i lojalność

Znajomi w psychologii snu

Psychologia snu tłumaczy obecność takich postaci dość prosto: mózg buduje sceny senne z twarzy, które zna, a twarzy znajomych zna najwięcej. Osoba z dalszego planu bywa więc po prostu dostępnym materiałem, nie tematem.

W ujęciu jungowskim postać senna często reprezentuje cechę własną śniącego, której nie przypisuje on sobie wprost. Znajomy nadaje się do tego lepiej od osoby bliskiej, bo nie ma wobec niego mocnych uczuć, które zasłoniłyby samą cechę.

Freud zwracałby uwagę na to, kogo postać ze snu zastępuje. Jeśli po przebudzeniu nasuwa się ktoś inny - bliższy i trudniejszy - tradycja interpretacyjna pozwala czytać znajomego jako jego zastępnika. Samo spotkanie jako obraz senny ma zresztą własne znaczenie.