Dzień Świętego Patryka – historia, symbole, tradycje

Dzień Świętego Patryka jest radosnym świętem narodowym i religijnym Irlandii, które jest obchodzone 17 marca. Jest to dzień wolny od pracy między innymi w Irlandii, Irlandii Północnej, kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador oraz na Montserrat. Motywem przewodnim święta jest kolor zielony, zaś najważniejszym symbolem, posiadającym religijną symbolikę, jest trzylistna koniczyna. Podczas święta, często organizowane są parady i pochody, a ludzie często ubierają się w zielone stroje, często farbując włosy i brody zieloną farbą.

Kiedy jest Dzień Świętego Patryka?

Dzień Świętego Patryka to podniosłe święto, które ma znaczenie zarówno religijne, jak i narodowe. To właśnie dzięki Świętemu Patrykowi Irlandia mogła nawrócić się na religię chrześcijańską, a na jej terenie powstały zorganizowane jednostki kościoła katolickiego. Święto wypada co roku 17 marca i nie jest świętem ruchomym - data pozostaje ta sama niezależnie od kalendarza liturgicznego.

Kim był św. Patryk? Historia święta

Święty Patryk jest jednym ze świętych, który cieszy się wyjątkowo dużą popularnością. Jest patronem Irlandii. Narodził się w ok. 385 roku w Brytanii, zaś w wieku szesnastu lat został porwany i przetransportowany do Irlandii. Rozpoczął nowe życie jako niewolnik, zajmując się wypasaniem owiec. W tym okresie został szczególnie natchniony przez Boga, a dzięki Jego pomocy udało mu się zbiec z wyspy cztery lata po porwaniu. Wyznaczył sobie misję nawrócenia pogańskiej Irlandii na religię chrześcijańską. Rozpoczął studia teologiczne, a po ich skończeniu powrócił na Irlandię ze swoją misją nawrócenia. Prowadził ją przez 40 lat, czyniąc w tym okresie wiele cudów, dzięki którym udawało się nawracać mieszkańców Irlandii. Doprowadził do nawrócenia północnej, środkowej i zachodniej części wyspy, wprowadził również zorganizowaną formę działalności kościelnej.

Jednym z jego cudów jest wypędzenie węży z Irlandii za pomocą drewnianej laski. Przegonił nią węże do morza, zakazując im powrotu. Jeden z węży opierał się działaniom Patryka, dlatego święty zbudował dla niego skrzynkę. Przeprowadzili dyskusję, w której wąż twierdził, że skrzynka jest dla niego za mała, a żeby to udowodnić - wszedł do niej. Święty Patryk zatrzasnął wieko skrzyni, wrzucając ją następnie do morza.

Inna legenda głosi o użyciu koniczyny przez świętego Patryka, za której pomocą tłumaczył Irlandczykom dogmat Trójcy Świętej (zobacz: znaczenie liczby 3). Początkowo Irlandczycy nie mogli pojąć, w jaki sposób Trzy Osoby Boskie mogą być jednocześnie jednym Bogiem. Dzięki obecności trójlistnej koniczyny wyjaśnił, że każdy z listków symbolizuje oddzielną Osobę Boską, ale jednocześnie należą do jednej, wielkiej całości.

Dzień Świętego Patryka w Irlandii i Polsce

Obchody Dnia Świętego Patryka w Irlandii są obchodzone hucznie i wesoło. Jest dniem wolnym od pracy, podczas którego przez cały dzień mieszkańcy ubierają się w zielone ubrania i stroje. Częste są również poprzebierani w przeróżne kostiumy, a także piją duże ilości whiskey oraz piwa Guinness. W Dublinie na cześć Dnia Świętego Patryka odbywa się kilkudniowy festiwal muzyki, tańca i sztuki. Zielone jest również piwo, które jest serwowane w Irlandii podczas tego święta. Podawanie zielonego piwa nie jest rodzimą tradycją Irlandczyków, za to został wprowadzony przez potomków Irlandczyków, którzy wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych. W Irlandii obrządek został wprowadzony niedawno, głównie pod naciskiem turystów. Odwiedzając kraj podczas obchodów Dnia Świętego Patryka, oczekują zielonego piwa.

W Polsce święto nie jest zbyt popularne, jednak coraz więcej osób zaczyna je obchodzić. Odbywają się wtedy koncerty, pokazy tradycyjnego tańca i imprezy, a także można skosztować tradycyjnych potraw irlandzkich. Często w irlandzkich pubach serwują również tradycyjne alkohole, w tym irlandzkie piwo. Czasami można w niektórych, większych miastach zauważyć odbywające się parady lub festiwale. Często najważniejsze budynki są podświetlane na kolor zielony. W Warszawie w dniu 17 marca na zielono podświetlany jest Pałac Kultury i Nauki, zaś w Gdańsku - Kotwica oraz wiadukty przy Galerii Bałtyckiej i przy Stadionie Energa Gdańsk.

Dlaczego święto wypada akurat 17 marca?

Data nie jest przypadkowa. 17 marca to według tradycji dzień śmierci świętego Patryka, która miała nastąpić około 461 roku. W Kościele wspomnienie świętego obchodzi się zwyczajowo w rocznicę śmierci, rozumianej jako narodziny dla nieba, a nie urodzin.

Warto też wiedzieć, że przez wieki był to dzień ściśle religijny, przypadający w środku Wielkiego Postu. Uczestniczono we mszy, powstrzymywano się od mięsa, a charakter dnia był raczej refleksyjny niż hułaszczy. Dopiero z czasem święto przekształciło się w barwną celebrację irlandzkiej kultury.

Sam Patryk nie był zresztą Irlandczykiem z urodzenia - przyszedł na świat w rzymskiej Brytanii, a do Irlandii trafił jako uprowadzony niewolnik.

Parady, zielone piwo i węże - co jest prawdą?

Wokół tego święta narosło sporo nieporozumień, a część „irlandzkich tradycji” powstała w rzeczywistości za oceanem.

Parady są wynalazkiem amerykańskim. Pierwszy znany pochód odbył się w 1762 roku w Nowym Jorku, a zorganizowali go irlandzcy żołnierze. W samej Irlandii pierwszą udokumentowaną paradę przeprowadzono dopiero w 1903 roku w Waterford, a Dublin doczekał się swojej w 1931 roku. Podobnie jest z zielonym piwem i barwieniem rzeki w Chicago, gdzie zwyczaj ten narodził się w 1962 roku.

Węży w Irlandii najprawdopodobniej nigdy nie było. Wyspa została odcięta od kontynentu po ostatnim zlodowaceniu, zanim gady zdążyły ją zasiedlić. Legenda o wypędzeniu węży jest więc odczytywana jako metafora wyparcia pogaństwa, a nie opis rzeczywistego wydarzenia.

Ciekawostką jest też kolor. Pierwotnie ze świętym Patrykiem łączono błękit, nazywany „St Patrick’s blue”, a zielenią zaczęto posługiwać się dopiero później, gdy stała się barwą irlandzkiego ruchu narodowego.

Dzień Świętego Patryka - symbole

• Kolor zielony - nawiązuje do krajobrazów wyspy i koniczyny, kolor szczęścia i pomyślności.
• Trójlistna koniczyna - symbol pomyślności i szczęścia, ma również za zadanie chronić przed czarną magią. Została użyta przez Świętego Patryka do wyjaśnienia Irlandczykom tajemnicy Trójcy Świętej.
• Taniec irlandzki - tradycyjny taniec wywodzący się z dawnych czasów od druidów. W przeszłości miały magiczne znaczenie, były częścią rytuałów, które pozwalały na kontakt z duchami.
• Przewrócenie krzesła - przewrócenie krzesła, na którym się siedziało, przyciąga pecha.
• Swędzący nos - zwiastuje, że człowiek ze swędzącym nosem będzie uczestniczył w awanturze lub w bójce.
• Leprechauny - złośliwe skrzaty, trudne do oswojenia. Często zajmują się wyrobem butów oraz mają pociągi do alkoholu. Legenda głosi, że kto złapie Leprechauna i go przechytrzy, zdobędzie prawdziwe bogactwo.