Symbole Narodowe

Symbole narodowe to znaki, przez które wspólnota - najczęściej państwo lub naród - wyraża swoją tożsamość, historię i wartości, od flagi i godła po hymn. W Polsce należą do nich orzeł biały, biało-czerwona flaga, ale też znaki historyczne, jak Polska Walcząca czy Toporzeł. Część z nich ma status chroniony prawem, inne to nieoficjalne emblematy o silnym ładunku patriotycznym.

Czym są symbole narodowe i które są oficjalne

Symbole narodowe to znaki reprezentujące wspólnotę narodową lub państwową, służące jej zjednoczeniu i identyfikacji. Najważniejsze z nich mają zwykle status oficjalny, zapisany w prawie - w Polsce są to godło, barwy i hymn, których używanie reguluje ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej z 1980 roku.

Warto odróżnić symbole oficjalne, chronione prawem, od symboli nieoficjalnych, które są ważne kulturowo, ale nie mają umocowania ustawowego. Godło z orłem białym w koronie czy biało-czerwona flaga to znaki państwowe. Z kolei Polska Walcząca albo Mieczyk Chrobrego to symbole historyczne i środowiskowe - powszechnie rozpoznawalne, lecz o innym statusie. To rozróżnienie bywa mylone, a ma znaczenie, bo znieważenie symboli państwowych jest w Polsce karalne.

Polskie symbole narodowe i ich historia

Do najważniejszych polskich symboli narodowych należą orzeł biały, flaga biało-czerwona i godło państwowe, a obok nich funkcjonują znaki zrodzone w walce o niepodległość. Orzeł biały jest jednym z najstarszych godeł w Europie - jako znak Piastów pojawia się od średniowiecza, a za jego umowny początek jako godła dynastii uznaje się przełom XII i XIII wieku.

• Godło Polski - orzeł biały w koronie na czerwonym tle; koronę przywrócono po zmianach ustrojowych na początku lat 90. XX wieku.
• Flaga Polski - dwa poziome pasy, biały nad czerwonym; barwy nawiązują do godła (biały orzeł na czerwonym polu).
• Polska Walcząca - znak „kotwicy" łączący litery P i W, symbol Polskiego Państwa Podziemnego, po raz pierwszy użyty w 1942 roku w okupowanej Warszawie.
• Toporzeł - stylizowane połączenie topora i orła, znak z okresu międzywojennego, kojarzony ze środowiskami narodowo-radykalnymi.

Ciekawym przypadkiem jest Mieczyk Chrobrego - międzywojenna odznaka o wymowie nacjonalistycznej, nawiązująca do Szczerbca, czyli miecza koronacyjnego królów Polski. Pokazuje to, że pod „symbolami narodowymi" kryją się zarówno znaki jednoczące cały naród, jak i emblematy konkretnych ruchów politycznych.

Jak symbole narodowe różnią się między krajami

Choć niemal każde państwo ma flagę, godło i hymn, konkretne motywy i ich znaczenia bywają bardzo różne. Wiele krajów sięga po zwierzęta, rośliny lub barwy o lokalnym rodowodzie, dlatego ten sam typ symbolu może opowiadać zupełnie inną historię.

Kraj	Charakterystyczny symbol	Skojarzenie
Polska	orzeł biały	godło Piastów, ciągłość państwowości
Kanada	liść klonu	przyroda; na fladze od 1965 roku
Francja	trójkolorowa flaga (tricolore)	ideały rewolucji: wolność, równość, braterstwo
USA	gwiazdy i pasy	50 stanów i 13 pierwotnych kolonii
Wielka Brytania	Union Jack	połączenie krzyży Anglii, Szkocji i Irlandii

Symbole narodowe bywają też przedmiotem sporów i zmian - flagi i godła zmieniają się wraz z ustrojem, granicami czy odzyskaniem niepodległości. Dlatego czytanie ich znaczenia zawsze warto osadzać w konkretnym momencie historycznym danego kraju.