Rozsypana sól – przesądy i wierzenia

Sól zajmuje honorowe miejsce w wielu rytuałach różnych kultur. Niezależnie czy mowa o wierzeniach pogańskich, czy chrześcijańskich, sól jest w nich utożsamiana z wyjątkowymi mocami, odstraszającymi złe duchy. Religie dalekiego wschodu i ezoteryka również widziały w soli magiczny potencjał. Tym sposobem przesądy o soli stały się jednymi z najbardziej uniwersalnych i popularnych na świecie.

Jak sól zyskała magiczne właściwości?

Aby zrozumieć genezę przypisywania mistycznych cech soli, musimy zrozumieć, jak dużą wartość miała w dalekiej przeszłości. Do XVIII wieku sól była jedynym środkiem konserwującym żywność. Powstrzymywała proces rozkładu zwłok, dzięki czemu można było przetrzymywać mięso na później. Soli używano także do dezynfekcji, a nawet wykorzystywano jej antybakteryjne właściwości po udanych operacjach. Znana jest też opowieść, według której Rzymianie posypywali solą podbitą ziemię na znak wygranej, a także po to, aby ziemia nie wypuściła żadnych plonów. Z tych powodów nasi przodkowie szybko nadali soli miano zatrzymującej czas, a tym samym uznali jej nadprzyrodzone właściwości.

Sól symbolizuje uzdrowienie, nieśmiertelność i trwałość. Odniesień do soli nie brak także w Biblii i kulturze starożytnej, według których odgania ona demony i inne złe moce.

Rozsypana sól jako przesąd

Jako że sól była jedną z najcenniejszych i najdroższych rzeczy w społeczeństwie, z łatwością mogła stać się kością niezgody np. kiedy została rozsypana. Właśnie stąd wziął się przesąd o rozsypanej soli, wedle którego przynosi ona kłótnie wśród domowników. Według jednej z ludowych legend, kiedy na uczcie w pewnym domu syn rozsypał miseczkę soli (która była stawiana na środku stołu na znak bogactwa gospodarzy), ojciec zamordował go. Przesąd ten pojawił się w średniowieczu.

 

 

Aby zapobiec złym skutkom rozsypanej soli, należy wziąć szczyptę i sypnąć za swoje lewe ramię. Podobno to za lewym ramieniem stoi diabeł, należy więc sypnąć mu solą w oczy i tym samym unicestwić złe moce, które chciałby wprowadzić w dom. Niektóre zwyczaje mówią, że należy powtórzyć proces trzy razy.

Rozsypanie soli przed drzwiami - czemu służy?

Dzięki swojej nietypowej symbolice sól szybko zyskała moc oczyszczania ziemi z klątw i wpływu szatana. Rozsypywanie soli przed drzwiami miało uchronić domostwo przed wpływem złych mocy. Sól rozsypywano także wokół działek, na których miał być budowany nowy obiekt, a także w pomieszczeniach, w których było podejrzenie, że zamieszkały złe moce.

Przesąd ten stracił na wartości wraz z upowszechnieniem się soli. Dziś, gdy można ją kupić ją w każdym sklepie w każdej ilości, posypywanie powierzchni solą ma raczej właściwości antypoślizgowe niż magiczne.

Sól egzorcyzmowana- co to jest?

Sól w świecie Kościoła Katolickiego stanowi jeden z sakramentaliów. Święcenie soli odbywa się wraz ze święceniem innych produktów, takich jak olej czy woda i może być wykonane przez każdego kapłana. Moc egzorcyzmowanych rzeczy jest tak duża, jak wiara ich właściciela i księdza wykonującego sakrament. Dziś sakramentalia są traktowane z widocznym sceptycyzmem, jednak dawniej znajdowały zastosowanie niemal w każdym domu. Sól egzorcyzmowana może być rozsypywana w taki sposób, jak opisywaliśmy to wyżej lub dodawana do potraw, jeśli zachodzi podejrzenie, że zostały objęte klątwą lub brały udział w pogańskich rytuałach.

Mistycyzm soli w religii chrześcijańskiej wiąże się z jej biblijną symboliką trwałości i przymierza, a także z kultem świętych, którym przypisywano moc odwracania klęsk żywiołowych.

Sól świętej Agaty - polski zwyczaj

Najtrwalszym śladem magicznego myślenia o soli w polskiej kulturze jest zwyczaj święcenia jej 5 lutego, we wspomnienie św. Agaty. Tego dnia w kościołach błogosławi się chleb, sól i wodę, które następnie przechowywano w domach jako ochronę przed pożarem.

Zwyczaj wywodzi się z sycylijskiej legendy o welonie św. Agaty, który miał powstrzymać lawę Etny zagrażającą Katanii. Samo święcenie soli jest jednak zwyczajem właściwie wyłącznie polskim - w innych krajach europejskich błogosławi się głównie chleb.

Na wsi wierzono, że sól wrzucona w płomienie tłumi ogień, a wsypana do studni oczyszcza wodę. Poświęcone kawałki chleba rozkładano w zagrodach i chatach, karmiono też nimi bydło, chroniąc je przed zarazą. Do dziś zachowało się przysłowie: „Chleb i sól św. Agaty od ognia strzegą chaty”. Z Krakowem wiąże się legenda o żebraczce, która solą św. Agaty miała ugasić pożar miasta - stąd szczególna popularność tego zwyczaju w Małopolsce.