Kolor oczu – jakie ma znaczenie?

Kolor oczu to cecha dziedziczna, która obejmuje nie tylko rodziców, ale także dalszych przodków dziecka. Za jego powstawanie odpowiedzialnych jest kilka różnych genów, które decydują, w jakim natężeniu będą występowały różne barwy w tęczówce oka i jaki efekt finalny dadzą. Za najpopularniejszy kolor oczu uważa się wszystkie odcienie brązowego, aż po czerń (zobacz również: kolor czarny). To właśnie ten kolor posiada około 70-80% ludzkości! W ich tęczówce dominuje melanina, czyli ciemny barwnik, który jest także odpowiedzialny za pochłanianie promieniowania UV, a więc chroni oczy przed jego negatywnym wpływem na zdrowie.

Co mówi o tobie kolor oczu?

Kolor oczu mówi nam o wielu istotnych kwestiach, w tym chorobach. Oczy, które nagle zmieniły kolor, mogą świadczyć np. o cukrzycy lub jaskrze. Po kolorze oczu można także rozpoznać czy ktoś jest pod wpływem alkoholu lub narkotyków. Często powtarza się też, że kolor oczu bywa łączony z osobowością. Warto jednak od razu zaznaczyć, że o barwie tęczówki decyduje ilość melaniny i zestaw genów, a nie budowa mózgu - opisane niżej charakterystyki należą do sfery obiegowych opinii i tradycji, a nie ustaleń nauki. Co według nich poszczególne kolory oczu mówią o człowieku?

Oczy piwne i czarne

Takie oczy zwykle wskazują na silne osobowości. To właśnie brązowookie osoby mają cechy przywódcze, są asertywne i odpowiedzialne. Potrafią wytrwale dążyć do celu i zachowują opanowanie w trudnych sytuacjach. Jednocześnie to także brązowe oczy wzbudzają najwięcej zaufania. Osoby o brązowych oczach są wierne, choć także bardzo temperamentne i dominujące. Nie stronią od towarzystwa i dobrej zabawy. Niejednokrotnie ciężko je do końca poznać - rozpraszają wokół siebie aurę tajemniczości. Organizmy osób o ciemnych oczach regenerują się szybciej, wobec czego potrzebują one mniej snu. Jednocześnie to właśnie w tej grupie ludzi dominuje chronotyp wieczorny, czyli osoby, które nie czują się dobrze, wstając wcześnie, za to mogą pracować do późnych godzin wieczornych.

Oczy niebieskie

Niebieskie oczy należą do osób wrażliwych, melancholijnych i pomocnych. To osoby, które są nieco zamknięte w sobie. Są dobre w planowaniu, analizowaniu i przewidywaniu. Często niebieskie oczy, zwłaszcza w ciemniejszych odcieniach symbolizują osoby mocno uduchowione. Jednocześnie wstępne badania sugerowały, że niebieskookie kobiety lepiej znoszą ból np. porodowy, mają też mocniejszą psychikę. Często z niebieskimi oczami związana jest też chwiejność emocjonalna i skłonność do nadmiernego ulegania stresującym sytuacjom. Osoby o niebieskim kolorze oczu są bardzo sentymentalne i często żyją bardziej światem w swojej głowie niż tym, co dzieje się na zewnątrz.

Oczy szare

Ten kolor oczu jest związany z artystyczną duszą. To osoby kreatywne i twórcze, które zawsze odnajdują się w zastałej sytuacji. Jednocześnie są to silne osobowości, które wiedzą, do czego dążą i potrafią to osiągnąć własną pracą. Osoby o szarych oczach są zaangażowane i dużo wymagają zarówno od siebie, jak i od innych. Niestety, często osoby o szarych oczach nie umieją nawiązywać mocnych relacji z innymi, zwłaszcza romantycznych. Są ostrożne i mają problem, aby całkowicie otworzyć się na innych ludzi, z tego względu często wiodą samotniczy los.

Oczy zielone

Zielone oczy uchodzą za symbol atrakcyjności i ekstrawagancji. Osoby o tym kolorze tęczówki są uważane za seksowne i kreatywne, stąd często otacza je wianuszek adoratorów. Są pełne energii i odważne, jednak potrafią być wiernymi partnerami i bardzo dobrymi przyjaciółmi. Zielonoocy potrafią pracować pod presją czasu, charakteryzują się często ponadprzeciętną inteligencją. Są to osoby odpowiedzialne i terminowe. Nie boją się nowych wyzwań i są otwarte na rozwijające je doświadczenia.

Jaki jest najrzadszy kolor oczu?

Najrzadziej występującym kolorem oczu jest zielony (sprawdź również nasz artykuł o symbolice koloru zielonego), choć niewiele więcej osób ma oczy niebieskie. Zielone oczy są cechą około 2% populacji i występują najczęściej u osób pochodzących z Europy i Ameryki Północnej. Najwięcej osób o zielonych oczach występuje w Irlandii i na Islandii. Są to oczy determinowane przez geny recesywne, stąd kolor ten często zanika, jeśli jedno z rodziców miało ciemniejsze oczy.

W porównywalnej ilości, co oczy zielone, występują także oczy różnobarwne, czyli heterochromia. Najczęściej jest to nieszkodliwa cecha wrodzona, w wyniku której dziecko posiada każdą tęczówkę w innym kolorze lub po prostu każde oko w dwóch kolorach. Heterochromia może być powiązana z występowaniem chorób, ale może być także jedynie estetycznym detalem w kolorze oczu. Zwykle kształtuje się w tym samym czasie, co inne kolory oczu, czyli pomiędzy 3 a 6 miesiącem życia, ale może pojawić się nawet do 3 roku życia dziecka.

Od czego naprawdę zależy kolor oczu?

Za barwę tęczówki odpowiada przede wszystkim ilość melaniny oraz proporcja jej dwóch odmian: ciemnobrązowej eumelaniny i czerwonawej feomelaniny. Im więcej barwnika, tym oczy ciemniejsze. Co ciekawe, w niebieskiej tęczówce nie ma żadnego niebieskiego pigmentu - barwa powstaje w wyniku rozpraszania światła przy niewielkiej ilości melaniny, podobnie jak błękit nieba.

Dziedziczenie jest bardziej złożone, niż uczy szkolny schemat. Kluczową rolę odgrywają geny OCA2 i HERC2 położone na chromosomie 15 - pierwszy steruje produkcją melaniny, drugi reguluje jego aktywność. Wpływ ma jednak co najmniej dziesięć kolejnych genów, dlatego rodzice o jasnych oczach mogą mieć dziecko o oczach ciemnych, a przewidywania są wyłącznie prawdopodobieństwem.

U noworodków melaniny jest jeszcze niewiele, stąd częste jasne oczy tuż po urodzeniu. Barwa zwykle stabilizuje się między szóstym a dwunastym miesiącem życia, choć u części dzieci zmienia się jeszcze do drugiego lub trzeciego roku. Warto natomiast pamiętać, że nagła zmiana koloru tęczówki u osoby dorosłej, zwłaszcza w jednym oku, wymaga konsultacji okulistycznej.