Symbole Francji

Francja jest krajem, który położony jest w Zachodniej Europie i jest jednym z najlepiej rozwiniętych krajów świata. Jest również znana z bogatej historii, obejmującej zarówno okres I jak i II Wojny Światowej oraz Rewolucji Francuskiej. Podczas tych okresów powstały różnorodne symbole narodowe, które są używane po dziś dzień.

Z czego znana jest Francja? Poznaj najpopularniejsze symbole tego kraju!

Francja posiada dużo symbolów związanych z równością, odwagą i wolnością. Najważniejszymi symbolami, które są prawnie uznane za symbole narodowe Francji, są flaga, hymn oraz dewiza. Do tych nieoficjalnych należą przede wszystkim kogut galijski, Marianne i rózgi liktorskie, jednak często pojawiają się również Semeuse, czapka wolności czy krzyż lotaryński. Każdy z nich ma odrębne znaczenie dla Francuzów, a także przedstawia inną cechę tego kraju.

Flaga, Hymn i godło Francji

Flaga Francji będąca flagą trójkolorową (tricolore) została zatwierdzona przez Konwent w 1794 roku. Jej barwy pochodzą od trójkolorowej kokardy, którą miał przypiąć Ludwik XVI przed spotkaniem do paryskiego ratusza. Miało to miejsce trzy dni po zdobyciu Bastylii przez paryżan. Symbolizuje jedność i równość trzech grup społecznych: arystokracji (kolor niebieski), króla (kolor biały) i ludu (kolor czerwony). Czerwony i niebieski są również tradycyjnymi kolorami Paryża, zaś biała barwa symbolizowała flagę królewską.

Francja nie posiada oficjalnego godła, jest to konsekwencja działań rewolucji francuskiej, która odrzuciła heraldykę monarchii i zastąpiła ją nową symboliką. Od 4 września 1870 roku w tekstach prawnych Francji wyróżnia się jedynie dewizę, hymn i flagę narodową.

La Marseillaise (Marsylianka) jest hymnem narodowym Francji od 14 lipca 1795 roku, jednak skomponowana została już wcześniej. Na początku była pod nazwą Pieśń Wojenna Armii Renu już w 1792 roku, czyli w momencie jej skomponowania przez Claude Josepha Rouget de Lisle w Strasburgu, skąd wyruszała rewolucyjna Armia Renu. Wykorzystano ją po raz pierwszy przy walce o pałac Tuileries w Paryżu przez mieszkańców Marsylii. Zdobyła ogromną popularność w okresie rewolucji francuskiej, podczas której żołnierze z Marsylii śpiewali tę pieśń. Początkowo została hymnem narodowym w 1795 roku, jednak w okresie I Cesarstwa zakazano jej śpiewania, stała się zaś hymnem III Republiki 14 lutego 1879 roku. W czasie II Wojny Światowej pozostała główną pieśnią środowisk, które walczyły o wyzwolenie Francji spod hitlerowskiej okupacji. Hymnem narodowym Francji stała się ponownie dopiero po zakończeniu II Wojny Światowej, Marsylianka została wtedy uznana w konstytucji Czwartej i Piątej Republiki (1946 i 1958 rok) za hymn państwowy.

Kogut galijski

Jest nieoficjalnym symbolem narodowym Francji. Stał się nim ze względu na pochodzenie nazwy - gallus oznacza zarówno koguta, jak i osoby mieszkające w Galii. W średniowieczu był uznawany za symbol religijny oraz znak nadziei i wiary, zaś w okresie renesansu zaczął być kojarzony z narodem francuskim, który zaczynał się tworzyć. Kogut często reprezentował Francję na rytach i monetach. Stał się również reprezentantem tożsamości francuzów w okresie Wielkiej Rewolucji Francuskiej, jednak został on zniesiony za sprawą Napoleona Bonaparte, który stał się pierwszym Cesarzem Francji, zastępując go orłem. Został on przywrócony w czasie rewolucji lipcowej w 1830 roku. Podczas I Wojny Światowej kogut stał się symbolem oporu i odwagi mieszkańców Francji wobec czarnego, pruskiego orła, który symbolizował Niemcy. Francuzi przypisywali mu takie cechy, jak duma, upartość, odwaga i płodność, a także symbolizował chłopskie pochodzenie większości mieszkańców.

Marianne

Marianne (Marianna) jest kobietą przedstawianą w czapce frygijskiej oraz osłoniętą piersią. Jej popiersie jest uznawane za ucieleśnienie wolności oraz waleczności. Przedstawiana jest jako wojowniczka, często prowadzi naród francuski do walki. Jej postać jest często spotykana na oficjalnych pieczęciach pańska, monetach, znaczkach pocztowych oraz w dużej ilości miejsc publicznych.

Liberté, égalité, fraternité

Dewiza Republiki Francuskiej - Wolność, Równość, Braterstwo, jest uznana przez francuską konstytucję za jeden z oficjalnych symboli narodowych. Często przedstawiany jest w formie logotypu, w którym, prócz dewizy, znajduje się również trójkolorowa flaga francuska ze środkowym, białym pasem stworzonym na kształt profilu Marianny. Dewiza powstała 30 czerwca 1793 roku, jednak została rozpowszechniona dopiero podczas okresu Rewolucji Francuskiej. W 1958 roku została oficjalnie wpisana do Konstytucji Francji wraz z hymnem i flagą narodową. Często znajduje się na stronach urzędowych Francji. Można je spotkać na monetach, okolicznościowych emblematach i na znaczkach pocztowych.

Rózgi liktorskie

Są to związane w pęk rózgi wraz z wetkniętym w środek toporem. Uznawana za symbol etruski, który został przejęty przez Rzymian. Oznacza władzę urzędową i karną, a po raz pierwszy użyto ich w herbie w roku 1792. Obecnie nie jest to oficjalny herb, jednak uznawany jest za jeden z najważniejszych nieoficjalnych symboli. Nieoficjalny herb powstały w 1905 roku to pęk rózg z wetkniętym w środek toporem oraz dwoma gałęziami dębu i lauru. Przepasane są złotą wstęgą z dewizą Republiki: Wolność, Równość, Braterstwo, umieszczone na błękitnym tle. Od 1912 roku powstał nowy wariant nieoficjalnego godła - związane w pęk rózgi liktorskie wraz z wetkniętym toporem oraz umieszczoną na nich Tarczą Amazonek wraz ze skrótem RF - République Française. Na końcach tarczy widnieje głowa lwa i koguta lub lwa i orła, a w tle są gałęzie dębu i lauru. Wykorzystywany przede wszystkim przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych, przez co widnieje na paszportach i placówkach dyplomatycznych, a także jest logiem Prezydenta Francji.

Inne symbole francji

Prócz Marianny, jest jeszcze jedna kobieta, która jest uznawana za symbol narodowy. Jest nim Semeuse, która jest Alegorią Republiki. Posiada czapkę wolności na głowie, przedstawiana najczęściej w pozycji siejącej nasiona o wschodzie słońca.

Czapka wolności jest ściśle przylegającym nakryciem głowy w kształcie stożka, z opadającym do przodu szpicem. Była noszona przez Sankiulotów w czasie Wielkiej Rewolucji Francuskiej i jest jednym z atrybutów Marianne i Semeuse, uznawana jako symbol Wolnych Strzelców i Partyzantów.

Krzyż lotaryński został symbolem Francji podczas II Wojny Światowej. Krzyż lotaryński widniał w odznace 507 Pułku Czołgów, pojawił się również na fladze narodowej w czerwonych barwach, a także na banderze Wolnej Francji. Po zakończeniu wojny krzyż lotaryński pojawiał się na większości pomników, które upamiętniają ten okres, jednak przestał być oficjalnym symbolem.

Skąd wzięła się nazwa „Marsylianka”?

Nazwa hymnu nie ma nic wspólnego z miejscem jego powstania. Pieśń napisał w ciągu jednej nocy, 25 kwietnia 1792 roku, kapitan Claude Joseph Rouget de Lisle - i to nie w Marsylii, lecz w Strasburgu, na prośbę tamtejszego mera. Stąd pierwotny tytuł: Pieśń wojenna Armii Renu.

Popularna nazwa przylgnęła do niej latem tego samego roku. Śpiewali ją bowiem ochotnicy z Marsylii, którzy maszerowali na Paryż i wkroczyli do stolicy 30 lipca 1792 roku. Warto dodać ciekawostkę: sam Rouget de Lisle był monarchistą, trafił później do więzienia i o mało nie stracił głowy pod gilotyną. Cały hymn liczy siedem zwrotek, ale podczas uroczystości wykonuje się zwykle pierwszą wraz z refrenem.

Marianne - kto użyczał jej twarzy?

Marianne nie jest konkretną postacią historyczną, lecz alegorią Republiki. Jej popiersia stoją obowiązkowo w budynkach merów francuskich gmin, a jej profil widnieje na pieczeci państwowej i na znaczkach pocztowych.

Od drugiej połowy XX wieku przyjął się zwyczaj, że rzeźbiarze wzorowali kolejne wizerunki Marianne na znanych Francuzkach. Jako modelki wskazywano między innymi Brigitte Bardot, Catherine Deneuve i Laetitię Castę. Sama postać upowszechniła się w czasach rewolucji, a jej najbardziej znanym przedstawieniem jest obraz Eugene’a Delacroix „Wolność wiodąca lud na barykady”. Imię Marianne było w XVIII wieku bardzo popularne wśród prostych ludzi, dlatego dobrze pasowało do symbolu ludowej republiki.

Podsumowanie

Francja jest krajem, który słynie z wielu symboli narodowych, zarówno tych oficjalnych, jak i nieoficjalnych. Większość z nich związana jest z okresem Rewolucji Francuskiej czy II Wojny Światowej. Opierają się przede wszystkim na równości wobec wszystkich klas społecznych, wolności kraju czy odwadze.