Nirvana Logo

Nirvana to zespół istniejące w latach 1987- 1994, tworzący muzykę z pogranicza grunge i rocka alternatywnego. To właśnie dzięki nim grunge z niszowego gatunku, stał się dominującą muzyką lat 90. Nazwa grupy miała być miłą i subtelną odmianą od ciężko brzmiących, długich nazw zespołów punkowych i alternatywnych powstających w Seattle w tym samym czasie co Nirvana.

Logo Nirvana

Logo Nirvany to uśmiechnięta buźka z literami x zamiast oczu i wystawionym językiem. Okrąg jest nierówny, a nad nim jest żółta nazwa zespołu, napisana wydłużoną czcionką. Logo podobno stworzył Cobain w 1991 roku, mocno się przy tym inspirując logiem klubu ze striptizem „ Lusty Lady”, który uśmiechniętą twarz ze spiralkami zamiast oczu umieszczał przy swoim haśle przewodnim „Have an erotic day ”. Jednak to Lisa Orth połączyła symbol z nazwą zespołu i stworzyła tym samym logo Nirvany. Buźka podobno ma odzwierciedlać twarz osoby będącej pod wpływem alkoholu lub narkotyków, choć mówi się także, że szczęśliwa, zabawna twarz ma także symbolizować fanów zespołu podczas słuchania muzyki Nirvany.

Napis i buźka, czyli dwa różne znaki

W przypadku Nirvany warto rozróżnić dwa elementy, które często myli się ze sobą.

Logotypem zespołu jest sam napis „Nirvana” - wyciągnięte, lekko rozmyte litery o zaokrąglonych kształtach. Ten układ opracowała projektantka Lisa Orth przy okazji prac nad oprawą graficzną zespołu. Wybrała krój o nazwie Onyx, a charakterystyczne rozmycie liter powstało przypadkiem, przy powielaniu projektu na kserokopiarce.

Buźka z iksami zamiast oczu to osobny znak, funkcjonujący niezależnie. Pojawiła się po raz pierwszy na koszulkach promujących imprezę związaną z płytą Nevermind w 1991 roku i szybko przyćmiła sam logotyp.

To rzadka sytuacja: zespół ma dwa znaki o podobnej rozpoznawalności, a większość ludzi kojarzy raczej ten, który nie zawiera nazwy.

Sądowy spór o uśmiechniętą twarz

Wokół tej buźki toczyła się jedna z najgłośniejszych spraw dotyczących praw do znaku w historii muzyki.

W 2018 roku spółka Nirvana LLC pozwała dom mody Marc Jacobs, który w kolekcji nawiązującej do estetyki grunge’u umieścił bardzo podobną twarz. Różnica polegała na tym, że zamiast iksów oczy tworzyły litery M i J - inicjały projektanta.

Sprawa okazała się bardziej złożona, niż przypuszczano. W trakcie procesu do autorstwa buźki zgłosił się grafik Robert Fisher, twierdząc, że to on, a nie Kurt Cobain, narysował znak podczas pracy dla wytwórni. Pozostali członkowie zespołu zeznali, że nie wiedzą na pewno, kto był autorem.

Spór ciągnął się sześć lat i zakończył się ugodą w 2024 roku. Cała historia dobrze pokazuje pewną prawidłowość: znaki powstające spontanicznie, w kulturze niezależnej, rzadko mają uporządkowaną dokumentację prawną - a gdy po latach stają się warte miliony, ustalenie autorstwa bywa niemożliwe.