Jordan Logo – „Jumpman”

Air Jordan to jedna z najsłynniejszych linii butów sportowych, produkowanych przez firmę Nike. Pierwszy z modeli tej linii został stworzony w 1984r. dla Michaela Jordana, który zaczynał swój premierowy sezon w NBA i poszukiwał sponsorów. Od tego czasu powstało kilkadziesiąt modelów butów Air Jordan, identyfikowanych cyframi rzymskimi, z czego tylko kilka nosił Michael Jordan podczas rozgrywek, w szczególności:  I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIII, XIV, XVI, XVII i XVIII. Marka inspirowała się osobowością gracza i jego pasjami więc buty musiały być awangardowe i oryginalne, zarówno pod względem technicznym jak i estetycznym.

Marka Air Jordan i jej wyroby na przestrzeni lat wzbudzały wiele kontrowersji. Buty, ale również odzież, która powstała w ślad za sukcesem obuwia, zostały zakazane na niektórych uczelniach amerykańskich. Zakaz powstał w konsekwencji fali rabunków, pobić i strzelanin za posiadanie produktów tej marki. Kontrowersje wzbudza również sam proces produkcji, Nike zleca ją fabrykom w Indonezji, Chinach czy Wietnamie.

Air Jordan logo

Michael Jordan - jeden z najbardziej znanych koszykarzy na świecie - źródło zdjęcia https://en.wikipedia.org/

Air Jordan logo czyli tzw. „Jumpman”, uosabia postać Michela Jordana dokonującego wsadu, chociaż domyślny ruch daleki jest od stylu skoku prezentowanego przez koszykarza. Logotyp został zainspirowany sesją do magazyny Life zrealizowaną w 1984r. przed igrzyskami olimpijskimi, Jordan pokazany jest tam w stroju olimpijskim TEAM USA, autorem zdjęcia był  Jacobus Rentmeester. Pomysł ten powtórzył projektant Air Jordan Peter Moore, a ostateczny projekt logotypu dopracowano przy udziale Tinkera Hatfielda, twórcy modelu Air Jordan III. Po raz pierwszy jako emblemat na bucie Jumpman ukazał się w 1988r. Pierwsze buty z tym logiem to model Air Jordan III.

Skok/wsad Michaela Jordana na zawsze wpisał się w historię marki Nike. Czarna sylwetka koszykarza z piłką w ręku emanuje elegancją, doskonałością i determinacją. Logotyp nieustannie inspiruje młodych ludzi na całym świecie.

Proces sądowy o pozę, która stała się logo

Historia Jumpmana ma swój ciąg dalszy w sądzie i to jeden z ciekawszych sporów o prawa autorskie w branży sportowej.

Jacobus Rentmeester, autor zdjęcia dla magazynu „Life”, pozwał Nike w 2015 roku. Twierdził, że firma bezprawnie wykorzystała jego autorską koncepcję - to on wymyślił nietypową, rozkroczną pozę z wyciągniętą ręką, która nie odpowiada rzeczywistemu stylowi skoku Jordana, lecz przypomina raczej figurę baletową.

Sprawę komplikował fakt, że Nike zapłaciło fotografowi 15 tysięcy dolarów za ograniczone prawo do wykorzystania zdjęcia - Rentmeester uważał jednak, że firma wyszła poza tę umowę, tworząc własne zdjęcie w identycznej kompozycji, a następnie przekształcając je w logo.

Sądy rozstrzygnęły spór na korzyść Nike. Uznały, że prawo autorskie chroni konkretną fotografię, a nie sam pomysł na pozę - dwa różne zdjęcia tej samej sytuacji pozostają odrębnymi utworami. Sprawa zakończyła się ostatecznie w 2018 roku.

To rozstrzygnięcie ma szersze znaczenie: pokazuje granicę między inspiracją a kopią w projektowaniu znaków firmowych i bywa przywoływane w podobnych sporach do dziś.

Dlaczego Jordan prawie nie został twarzą Nike

Cała marka mogła nigdy nie powstać, bo sam koszykarz nie chciał podpisywać umowy z Nike.

W 1984 roku Michael Jordan preferował Adidasa, którego buty nosił na co dzień. Nike było wówczas firmą kojarzoną głównie z bieganiem, a nie z koszykówką, i miało kłopoty finansowe. Do spotkania namawiali go rodzice, a ostatecznie przeważyła bezprecedensowa oferta: własna linia produktów i udział w zyskach ze sprzedaży.

Z początkami marki wiąże się też słynna historia o zakazie noszenia butów przez ligę. NBA wymagała wówczas obuwia w barwach drużyny, a czarno-czerwone modele tego nie spełniały. Nike uczyniło z kary element kampanii reklamowej, ogłaszając, że liga nie może powstrzymać zawodnika przed graniem - i sprzedaż wystrzeliła.

Warto zaznaczyć, że szczegóły tej opowieści bywają przez lata podkolorowywane. Zakaz dotyczył wcześniejszego modelu niż ten pokazywany w reklamach, a sama historia stała się przykładem tego, jak marketing potrafi zbudować legendę wokół zwykłego sporu regulaminowego.