Magia ludowa i wierzenia
Noc z 31 października na 1 listopada – co robiono w wigilię Wszystkich Świętych
Na polskiej wsi noc przed Wszystkimi Świętymi nie była nocą…
Dynia, rzepa i Jack o’Lantern – skąd wzięła się latarnia ze strasznym uśmiechem
Przez prawie sto osiemdziesiąt lat nazwa jack-o’-lantern nie oznaczała niczego,…
Znicz, lampka i świeca – dlaczego zmarłym zapala się światło
Na cmentarz nie zanosi się zmarłym jedzenia, monet ani narzędzi,…
Dziady – jak wyglądał słowiański obrzęd dla zmarłych, zanim stał się dramatem
Na pograniczu polsko-białorusko-litewskim w noc przełomu października i listopada zostawiano…
Jabłka we wróżbach – obierzyny, pestki i miska z wodą
Wróżba z obierzyny jabłka ma zapis z 1714 roku, łowienie jabłek przyszło do Ameryki z Irlandii, a gwiazda w jabłku prawie zawsze wróży zdrowie.
Wykopki – ziemniaki, ogniska na polach i koniec roku gospodarskiego
Ziemniakami długo się brzydzono, a potem wykopki stały się obrzędem z ogniskiem z łętów i dokopinami. Skąd te zwyczaje i które zakazy mają potwierdzenie?
Len, płótno i koszula – najbardziej magiczna tkanina polskiej wsi
Październik wziął nazwę od paździerzy lnu. Zobacz, dlaczego czechło szyto bez węzłów, czym było płótno tkane w jedną dobę i kiedy nie wolno było prząść.
Orzechy w jesiennych wróżbach – skąd wiara, że łupina mówi o przyszłości
Orzechy palone w ogniu w noc 31 października, pusty orzech jako zły znak i leszczyna od piorunów. Skąd wiara, że łupina zdradza przyszłość i los pary.
Darcie pierza – co się działo na jesiennych wieczorach przy skubaniu gęsi
Przy darciu pierza opowiadano o zmorach, strzygach i umetrach, a z puchu rosła pierzyna do posagu. Jak wyglądały te wieczory i czym się kończyły.
Kiszenie kapusty – terminy, zakazy i wiara w to, że kapusta czuje nastrój
Dlaczego kapustę trzeba było zakisić przed 1 listopada i kto nie mógł podejść do beczki? Ludowe zakazy zestawione z tym, co dziś wiemy o fermentacji.
Dlaczego po świętym Michale nie zbierano jeżyn – legenda i jej warianty
Szatan strącony przez Michała spadł w krzak jeżyn i je opluje. Brytyjczycy przesunęli ten zakaz o jedenaście dni przy reformie kalendarza w 1752 roku.
Symbolika równowagi – dlaczego para przeciwieństw wraca w każdej tradycji
Systemy oparte na parze prawie zawsze dokładają trzeci element scalający: kropki, filar środkowy, belkę wagi. To on jest właściwym tematem, nie kontrast.
Ważenie dusz – motyw sądu w Egipcie, chrześcijaństwie i islamie
W Egipcie ważono serce, nie duszę, bo to w nim miały siedzibę myśli. Pióro Maat, wagi świętego Michała i most Sirat cieńszy od włosa.
Rytuały równonocy – co robi się w dniu równowagi światła i ciemności?
Moment wypada o 2:05 w nocy, więc realnym czasem jest wieczór poprzedni. Cztery czynności, które mają sens, ołtarzyk sezonowy i podsumowanie półrocza.
Post jako rytuał oczyszczenia w różnych tradycjach
Judaizm wyklucza wszystko przez dobę, islam przesuwa posiłki na noc, chrześcijaństwo ogranicza rodzaj pokarmu. Wspólne jest to, że robią to wszyscy naraz.
Wróżby księżycowe – co odczytywano z barwy i wyglądu tarczy
Halo wokół tarczy naprawdę zapowiada zmianę pogody, a odczyt z rogów nowiu jest w różnych regionach odwrotny. Lista znaków z uczciwą oceną.
Jesienne wróżby matrymonialne – co robiono przed sezonem swatów
Wróżby z jabłka, lusterka i wosku nie były zabawą. Dawały dziewczynie jedyny język, w którym mogła mówić o sprawie rozstrzyganej bez niej.
Nawia i zaświaty słowiańskie – jak wyobrażano sobie drogę duszy
Słowo nawia ma solidne oparcie językowe, ale Nawia i Wyraj prawdopodobnie nie oznaczały tego samego. Rzeka, most, przewoźnik i rola ptaków.
Serce jako symbol religijny – od płomienia po koronę cierniową
Symetryczny znak serca nie ma nic wspólnego z anatomią. Serce gorejące, w koronie cierniowej i przebite mieczem - jak rozpoznać różnice.
Krzyże przydrożne i kapliczki – po co je stawiano i przed czym chroniły
Krzyż stawiano tam, gdzie było niebezpiecznie, a nie tam, gdzie było święto. Rozstaje, granice i mosty, typy kapliczek oraz karawaka przeciw zarazie.
Karmienie dusz – słowiańskie obrzędy zostawiania jedzenia zmarłym
Dusze miały przyjmować parę i zapach, nie samą potrawę. Miska na progu, dodatkowe nakrycie i zakaz dmuchania na gorące - warianty i ślady do dziś.
Kadzenia i okurzania – jakich ziół używano do wykurzania złego
Bylica, jałowiec, dziewanna i ziele z bukietu zielnego. Technika okurzania izby i obory, kalendarz zabiegu oraz zasady bezpieczeństwa przy dymie.
Jesienne porządki magiczne – jak oczyszczano dom przed zimą
Porządki zaczynano od wynoszenia, nie od mycia, a zamiatano zawsze w stronę progu. Kolejność czynności i to, które z tych zasad bronią się do dziś.
Zakazy przy stole – dlaczego nie wolno kłaść chleba spodem do góry
Odwrócony bochenek oznaczał chleb odkładany dla kata, a anioły kaleczące się o nóż to przepis bezpieczeństwa. Kilkanaście zakazów stołowych z genezą.